رویدادها

...

  • امروز : پنج شنبه - ۱۱ خرداد - ۱۴۰۲
  • برابر با : Thursday - 1 June - 2023

::: آخرین مطالب

نقشِ واقعیت‌افزوده در توسعه امرِ خیر | آناستازیا موروزوا | ترجمه: هستی حسینی وقف، ضامن ماندگاری امر خیر است واقعیت مجازی در امور خیریه | آناستازیا موروزوا | ترجمه: هستی حسینی آماده شنیدن مشکلات خیرین هستیم قرآن و گفتمان‎سازی تمدنی در جامعه معاصر | الهه میرباقری خیر قرآنی، اشکال و روش‌ها | ملیحه پورترابی مردم فقیر بازیچه نیستند | حسین شیخ دهش‎آوری در اقتصاد ناپایدار (ترجمه و تلخیص پریسا علیویردی) مشارکت داوطلبانه راهبردی؛ دستورالعلمی برای سازمان‌ها | سارا جین رینبورگ، واندا لی بیلی، مگ مور و کریستین سیناترا اعتماد مردمی به خیریه‌های دولتی یا غیردولتی | سعید مسعودی‌ پور و علیرضا زمانی همیشه پای یک خیریه در میان است! | میلاد مرادی راهبردهایی برای حمایت از آسیب‌پذیرترین اقشار در برابر کرونا | ترجمه: نفیسه کردآبادی تجربه‌نگاری: مدل‌های فقرزدایی بومی | اکرم گلمحمدی مالیات اسلامی، راهکاری برای رفع فقر فقر و مناسبات بین‌الملل | طاهره خدادادی فقرزدایی در گستره تاریخ | امید اخوی الگوسازی بومی فقرزدایی فقرزدایی پروژه‌ای همگانی | سیدحسین سیدی درباره ما شماره ۶ (زمستان ۱۴۰۰)

2
گفتگوی محمدامین نجفیان با حجت الاسلام غلامرضا عادل:

وقف، ضامن ماندگاری امر خیر است

  • کد خبر : 1100
  • 22 مرداد 1401 - 4:45
وقف، ضامن ماندگاری امر خیر است
حجت‌الاسلام غلامرضا عادل، معاون فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه، اشراف کاملی بر مسایل اجتماعی جامعه دارد. به سبب نوع فعالیتش همچنین با دایره وسیعی از خیرین و نیکوکاران در ارتباط است. این اشراف و ارتباط در مجموع از او فردی مطلع در خصوص چالش‌های امیر خیر در کشور ساخته است. فردی که باید به سخنانش بیش از یک مدیر سازمانی توجه نمود.

حجت‌الاسلام غلامرضا عادل، معاون فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه، اشراف کاملی بر مسایل اجتماعی جامعه دارد. به سبب نوع فعالیتش همچنین با دایره وسیعی از خیرین و نیکوکاران در ارتباط است. این اشراف و ارتباط در مجموع از او فردی مطلع در خصوص چالش‎های امیر خیر در کشور ساخته است. فردی که باید به سخنانش بیش از یک مدیر سازمانی توجه نمود.

با او درباره فعالیت انجمن‎های خیریه و نیز نگرش قرآن و اهل بیت (علیمهاالسلام) به امر خیر سخن گفته و از او درباره چالش‎ها و موانع فعالیت این موسسه‎ها در ایران پرسیده‎ایم.

در ابتدا و برای شروع گفتگو خواهش میکنم درباره اهمیت کار خیر و عام‎المنفعه از منظر قرآن و سیره اطهار مواردی را ذکر بفرمایید.

خدمت به خلائق خدا و تلاش برای کمک به آنان، آنقدر ارزشمند است که در کنار عبادت خداوند قرار گرفته است. در قرآن کریم، هرجا بحث اقامه نماز که نماد ارتباط با خداست، آمده است، ایتاء زکات که سمبل ارتباط با بندگان خداست، ذکر گردیده است. الَّذینَ إِن مَکَّنّاهُم فِی الأَرضِ أَقامُوا الصَّلاهَ وَآتَوُا الزَّکاهَ. نماز و زکات به مثابه دو بال برای پروازند که آدمی ناچار است برای پرواز به سمت ملکوت اعلی و بهشت رضوان الهی، به این دوبال مجهز گردد. با این بیان معلوم می‎گردد که در مسیر خدمت به بندگان خدا، توجه صِرف به خدمات فرهنگی نمی‌تواند تاثیرگذار باشد و انسان را به سر منزل مقصود برساند. خدمت‌رسانی به مردم، آنقدر بافضیلت است که پیامبر اکرم (ص) فرمود: دو خصلت است که چیزی بالاتر از آن دو نیست: یکی ایمان به خدا، دیگری سود رساندن به بندگان خدا. در جایی دیگر که از پیامبر اکرم (ص) پرسیدند: خدا چه کسی را بیشتر دوست دارد؟ فرمود: کسی که برای دیگران سودمندتر باشد. از سوی دیگر، بی‌توجهی به خدمت به دیگران، آدمی را از دایره مسلمانان خارج می‌کند. پیامبر اکرم (ص) فرمود: مَن اَصبَحَ وَ لَم یَهتَمَّ بِاُمورِ المُسلِمینَ فَلَیسَ بِمُسلِم، یعنی اگر کسی دغدغه خدمت به مسلمین و رفع گرفتاری‌ها و برآوردن نیازهای آنان را نداشته باشد، نمی‌تواند خود را مسلمان بنامد.

سعدی شیرین سخن نیز چه زیبا این حدیث شریف را به شعر درآورده که؛ تو کز محنت دیگران بی‌غمی، نشاید که نامت نهند آدمی

نظر شما در مورد لزوم اهتمام به امور خیر به منظور پیشبرد جامعه چیست؟

سفارش به تأمین نیازهای مسلمانان به عنوان وظیفه‌ای الهی به عهده هرکسی (اعم از فرد، گروه، جامعه و دولت) گذاشته شده و در آن نباید هیچ چشم داشت مادی در نظر گرفته شود. با توجه به اینکه افراد جمعی زندگی می‎کنند و وظایف و کارها میان افراد انسانی تقسیم شده است و هر کسی کاری بر عهده دارد، انتظار آن است که برای برقراری عدالت و رفع تبعیض و فقر و فساد و ایجاد همبستگی و الفت میان خود، به حل مشکلات مادی و معنوی یکدیگر اقدام کنند. وقتی پاداش اخروی و جهت الهی داشتن نیز مطرح می‎گردد، انسان‎ها باید بیشتر به یاری هم، بدون منّت، بشتابند و در انجام کار خیر، از همدیگر پیشی بگیرند و آنگاه است که انس و الفت میان آنان ایجاد می‎شود و بنیان‎های جامعه هرچه بیشتر استحکام می‎یابد.

با توجه به مسئولیت شما در معاونت فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه، نقش متولیان امور خیر در برطرف کردن محرومیت‌های فرهنگی و اقتصادی چیست؟

خیرین و متولیان فرهنگی با نگاه خرد و کلانی که دارند می‎توانند هم در ابعاد اقتصادی و هم در عرصه فرهنگی بسیاری از خلاء‌ها را پر نموده و کاستی‎های موجود را جبران کنند. با توجه به اینکه این قشر بدون هیچگونه اجبار و چشمداشتی به عرصه خدمت به مردم گام می‎نهند طبیعی است که عاشقانه و خالصانه گام برداشته و در راه خدمت به مردم از هر ارگان و نهادی بهتر و بیشتر موثر باشند. اقداماتی که توسط خیرین صورت می‎گیرد از یک زاویه دیگر نیز حائز اهمیت است و آن توجه به نقاط حاشیه‎ای است که معمولا در برنامه‎ریزی‎های کلان مغفول می‎ماند. در واقع افراد خیر و نیکوکار چون خود به دنبال عرصه خدمت می‎گردند، محروم‎ترین اماکن و نیازمندترین افراد را شناسایی نموده و برای آن‌ها گام برمی‎دارند و اینگونه در محرومیت‎زدایی نقش مهمی ایفا می‌کنند.

از دیدگاه شما راهکارهای پویایی و ارتقای سطح توانایی و علمی خیّران چیست؟

برای ارتقای سطح علمی و هدفمند نمودن مساعدت‌های ایشان، می‎بایست با شناسایی ضرورت‎ها و اولویت‎ها و ارائه تصویر شفاف از وضعیت کنونی و آینده به ایشان، یک برنامه‎ریزی لازم برای ریل‎گذاری انجام امور خیر صورت گیرد که هم از موازی کاری اجتناب شود و هم از پرداختن به کارهای غیرضروری.

به نظر شما تاکید منابع اسلامی بر انجام کار گروهی به منظور ساماندهی امور خیر چیست؟

خداوند متعال به بندگانش پیام داده و آنان را به کار مهمی فراخوانده و فرموده است: وَتَعَاوَنُواْ عَلَی الْبرِّ وَالتَّقْوَی، در نیکوکاری و پرهیزگاری با یکدیگر همکاری کنند. خداوند مهربان، از بندگانش خواسته است تا در انجام کارهای نیک و اعمال صالح، دست در دست هم گذاشته و متحد، یکدل و یکرنگ شده و با مشارکت همدیگر، در تعاونی خداوند مهربان عضو شوند. خداوند اجتماع و یک رنگ شدن را دوست دارد؛ برای همین امر فرموده در کار خیر هم بندگانش متحد شوند. چرا که اتحاد و یک رنگی در کار خیر باعث می‎شود کارهای بزرگتر، بهتر و ماندگارتری صورت بگیرد. کار گروهی ظرفیت‎های کوچک افراد مختلف را جمع می‎کند و از این چشمه‎های جوشان رودی بزرگ می‎سازد که می‎تواند تمام خار و خاشاک سر راه خدمت را بردارد و بیابان‎های خشک محرومیت را سیراب نماید.

همانطور که مستحضرید؛ ارگان‎هایی در سایر کشورهای غیر مسلمان در راستای امور عام‎المنفعه وجود دارد، نقطه تمایز سازمان اوقاف و امور خیریه با این مراکز در چیست؟

نقطه تمایز سازمان اوقاف با دیگر نهادها، ماندگاری خدمت در این دستگاه است. موسسات دیگر ممکن است در گذر زمان کارکردشان عوض شود، ممکن است با ارتحال بانیان آن سیاست‌های خدمت‌رسانی آن‌ها نیز دستخوش تغییرات شود و آن نهاد خدمت‌رسان به یک نهاد مالی و اقتصادی صرف درآید و هیچ اثری از انگیزه نیک بانیان آن نیز باقی نماند، اما کار خیری که در قالب وقف و در نهاد سازمان اوقاف و امور خیریه صورت می‌گیرد، باعث می‌شود نیت و انگیزه بانیان آن تا ابد باقی بماند. سازمان اوقاف خود را موظف به پاسداری از نیات واقفین و دغدغه‌های خیرین می‌داند و شرعا و قانونا اجازه تخطی از اهداف اولیه خیریان را به احدی نمی‌دهد.

آیا تحقیقات جامعی درباره امور خیر در کشورهای غیر اسلامی صورت گرفته است؟ به طور نمونه بسیاری از دانشگاه‌های مطرح دنیا و جوایز مهم جهانی، که منجر به توسعه علوم شده‌اند، حاصل وقف‌ها و تشکیل خیریه‌ها بوده است. در مجموعه سازمان اوقاف چقدر به این مهم و الگوگیری از دیگر مذاهب و کشورها توجه شده است؟ اگر ممکن است به نمونه‌هایی از آن اشاره بفرمایید.

در کشور ما نیز وقف‎های بسیار زیادی داریم که هدف نهایی آن ترویج علم، تشویق دانش آموزان و دانشجویان است و واقفان و خیران این عرصه با انگیزه تشویق و حمایت از استعدادهای درخشان اقدام به وقف و بخشش اموال خود نموده‎اند. به عنوان نمونه می‎توان به موقوفه البرز اشاره کرد که هرساله به تعداد قابل توجهی از دانش‎آموزان، دانشجویان و نخبگان علمی جوایزی اعطا می‎کند.

به نظر شما عوامل تاثیرگذار به منظور تشویق و فرهنگ‌سازی تشکیل انجمن‌های خیریه چیست؟

معرفت عامل حرکت و پویایی است. اگر آثار و برکات انجمن‎های خیریه و دستاوردهای این مجموعه‎ها و راه‎های تشکیل آن به خوبی تشریح و تبیین شود، به یقین بسیاری از مردم با جان و دل برای راه‎اندازی این تشکل‎ها اقدام می‎کنند. از سوی دیگر نیز مستندسازی و ارائه اقدامات انجام شده موسسات از یک سو موجب دلگرمی دست اندرکاران آن خواهد شد و از سوی دیگر باعث گرایش دیگران به این نهادها می‎شود.

به عنوان یکی از فعالان و متولیان در امور خیر بفرمایید که سیاست‎های سازمان اوقاف و امور خیریه در جهت هدفمند کردن کمک‎های مردمی و پویایی آن‌ها چیست؟

سازمان اوقاف و امور خیریه با داشتن ظرفیت‎های عظیمی به نام بقاع متبرکه امامزادگان علیهم السلام، برنامه‎های مدونی برای بالا بردن مشارکت عمومی برای مردم فراهم نموده است. در این راستا در گام نخست اقدام به راه‎اندازی مراکز افق در این اماکن مقدس نموده‎ایم. یکی از زیرمجموعه‎های این مراکز، واحد اجتماعی است. وظیفه این واحد از سویی شناسایی افراد کم برخوردار است و از سوی دیگر شناسایی و ارتباط با خیرین و فراهم نمودن زیرساخت‎های لازم جهت مشارکت عمومی و دریافت کمک‎های خرد و کلان افراد نیکوکار.

در این بقاع متبرکه همچنین با فعال‎سازی گروه‎های جهادی، زمینه فعالیت‎های گسترده افرادی که قصد مشارکت در امور خیریه و عام المنفعه را دارند، مهیا شده است.

از دیدگاه شما اولویت‎های مهمی که انجمن‎های خیریه می‎توانند در راستای ترویج و تشویق جامعه جهت برپایی سنت نیکوی کمک به نیازمندان در قالب کار تشکیلاتی داشته باشند، چیست؟

مستندسازی خدمات صورت گرفته و اعتمادسازی دو رکن اساسی تشویق و ترغیب جامعه به انجام کارهای تشکیلاتی در امور خیریه است. از این رو لازم است موسسات و انجمن‎های خیریه تمام فعالیت‎های خود را به صورت شفاف ضبط و ثبت نموده و ارائه دهند. ترویج این فرهنگ نیز می‎تواند با استفاده از نمایش آثار و برکات این تشکل‎ها در قالب‎های مختلف مثل فیلم، کلیپ، موشن گرافیگ و… صورت پذیرد.

چه آسیب‌هایی در برابر فعالیت انجمن‌های خیریه مشهود است؟ برای جلوگیری از این آسیب‌ها چه راهکارهایی را پیشنهاد می‌کنید؟ در ضمن کدام نهاد می‌تواند یاریگر این انجمن‌ها برای حل مشکلاتشان باشد؟ آیا سازمان اوقاف از چنین ظرفیتی برخوردار هست؟

یکی از آسیب‎های اصلی انجمن‎های خیریه امکان تعطیلی و زوال این فعالیت‎هاست. چرا که امکان دارد با تغییر افراد و نسل‎ها، انجمن رویکرد خود را تغییر داده و یا به تعطیلی کشیده شود. راهکار سازمان اوقاف برای حل این معضل وقف است. چرا که وقف قالب ماندگاری است. خاصیت وقف پایدار نمودن انگیزه‎ها و اهداف است. وقتی مکان و خدمتی در قالب وقف درآید، دیگر تغییر نسل‎ها و جابه‎جایی افراد نمی‎تواند تغییری در رویکردها داشته باشد.

وقف نیت را ابدی و ماندگار می‎کند. لذا اگر موسسه و انجمنی بخواهد ماندگار و ابدی شود راهش وقف موسسه است. ما دعوت می‎کنیم از تمام موسسات که با وقف خود را همیشگی کنند.

در پایان پیشنهادات خود را با توجه به اینکه از متولیان امر خیر در جامعه هستید درباره امور خیریه و انجمن‎های تاسیس شده در این باب جهت کارایی بیشتر بیان بفرمایید.

در پایان دو پیشنهاد برای انجمن‎های خیریه دارم

یکی اینکه موسسات و انجمن‎های خیریه کمک‎ها و خدمات خود را تخصصی کنند تا اولا از موازی‎کاری پرهیز شود و ثانیا کمک‎ها و مساعدت‎ها هدفمند و ریل‎گذاری شده باشد.

دیگر اینکه این انگیزه پاک و فکر ناب خود را ماندگار و همیشگی کنند. راه این کار هم وقف است و البته تصور نکنند که اگر وقف کنند اختیار آن‌ها کاهش پیدا می‎کند، خیر اینگونه نیست. وقف فقط انگیزه مقدس آن‌ها را ماندگار و همیشگی می‎کند. بانیان موسسه و خود موسسه را نامیرا و جریان‎ساز می‎نماید. ضمن آنکه هیچگونه محدودیتی هم برای انجام فعالیت‎هایشان نخواهد داشت.

لینک کوتاه : https://ava.kheir.ir/?p=1100

نوشته های مشابه

ثبت دیدگاه

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید مدیریت تارنما منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.